12 pusat mediasi komuniti baharu dirancang, Shah Alam antara lokasi

Saluran menyelesaikan pertikaian kejiranan akan diperluas ke 12 lokasi baharu, serentak dengan usaha memberi asas undang-undang lebih jelas kepada latihan, akreditasi dan tatacara mediator komuniti.

Kerajaan merancang membuka 12 Pusat Mediasi Komuniti baharu di lokasi strategik seluruh negara pada tahun ini. Antara lokasi yang dinamakan ialah Shah Alam, Kota Kinabalu, Miri, Pontian dan Kuala Terengganu. Pusat berkenaan akan menjadi tempat rujukan bagi maklumat, nasihat awal dan saluran yang sesuai untuk menyelesaikan isu atau pertikaian dalam komuniti. Sumber tidak menyenaraikan tujuh lokasi lain, tarikh pembukaan setiap pusat, waktu operasi atau cara membuat janji temu. Butiran tersebut memerlukan pengumuman JPNIN seterusnya.

Fungsi yang dinyatakan memberi tumpuan kepada pengesanan dan penyelesaian awal. Menteri Perpaduan Negara Datuk Aaron Ago Dagang berkata pendekatan itu boleh membantu menangani konflik sebelum berkembang menjadi pertikaian lebih serius dan menjejaskan hubungan masyarakat. Mediasi bukan digambarkan sebagai keputusan mahkamah atau penguatkuasaan hukuman. Pusat membantu pihak mendapatkan maklumat, nasihat awal dan saluran yang bersesuaian. Laporan tidak menetapkan bahawa semua jenis pertikaian wajib diselesaikan melalui pusat berkenaan.

Pada masa sama, kementerian sedang menilai penambahbaikan kepada Akta Mediasi 2012. Akta di bawah Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang itu tidak secara khusus meliputi operasi perkhidmatan mediasi komuniti Jabatan Perpaduan Negara dan Integrasi Nasional. Perkhidmatan JPNIN, termasuk latihan serta akreditasi mediator komuniti, kini berasaskan Seksyen 8(d) Akta Rukun Tetangga 2012. Menurut menteri, peruntukan tersebut belum mencukupi untuk membentuk kerangka undang-undang yang menyeluruh bagi perkhidmatan itu.

JPNIN diminta bertemu Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang untuk meneliti cadangan penambahbaikan, termasuk kemungkinan pindaan Akta Mediasi. Tujuannya ialah memberi asas perundangan yang lebih jelas kepada perkhidmatan komuniti. Semakan itu belum bermakna pindaan telah diluluskan atau berkuat kuasa. Laporan juga tidak menyediakan teks cadangan, jadual pembentangan atau tarikh keputusan. Pengguna perkhidmatan perlu membezakan operasi pusat yang sedang berkembang daripada proses undang-undang yang masih dalam kajian.

Kajian perbandingan akan melihat negara yang mempunyai undang-undang khusus berkaitan mediasi komuniti. JPNIN dan Institut Kajian dan Latihan Integrasi Nasional diminta meneliti Akta Pusat Mediasi Komuniti Singapura 1997, Akta Mediasi India 2023 dan Akta Lembaga Mediasi Sri Lanka 1988. Bidang yang hendak dibandingkan termasuk kuasa serta fungsi badan mediasi, akreditasi mediator, prosedur mediasi dan perlindungan untuk pihak yang terlibat. Contoh luar negara itu menjadi bahan penilaian, bukan undang-undang yang terus terpakai di Malaysia.

Di Kuala Lumpur, Pusat Mediasi Komuniti Perumahan Awam Seri Kota menjadi pusat JPNIN yang ke-11. Kawasan itu dipilih berdasarkan beberapa faktor, termasuk penduduk hampir 6,000 orang, kemudahan tempatan yang tersedia, permintaan komuniti dan keperluan menangani isu kejiranan. Penubuhannya turut menyusuli resolusi Bengkel Strategik Pembangunan Inisiatif K2K 2024 yang dianjurkan Think City bersama agensi kerajaan serta pihak berkepentingan. Sumber tidak memperincikan senarai pertikaian yang telah diterima pusat tersebut.

Bagi penduduk, pusat rujukan setempat dapat mengurangkan kekeliruan tentang tempat membawa masalah kejiranan pada peringkat awal. Namun, laporan tidak menyatakan bahawa mediator boleh memaksa persetujuan, mengeluarkan perintah atau menggantikan agensi lain. Fungsi yang disahkan ialah memberi maklumat, nasihat awal dan saluran sesuai. Jika sesuatu isu berada di luar skop mediasi komuniti, pembaca masih memerlukan arahan pusat atau pihak berkuasa tentang saluran seterusnya. Had kuasa dan perlindungan pihak terlibat ialah antara perkara yang mahu diperjelas melalui kajian undang-undang.

Kesan paling langsung kepada Lembah Klang ialah dua titik perkembangan: Seri Kota di Kuala Lumpur sudah menjadi pusat ke-11, manakala Shah Alam disenaraikan dalam peluasan 12 pusat baharu. Penduduk perlu menunggu lokasi tepat, tarikh pembukaan dan kaedah mendapatkan perkhidmatan di Shah Alam. Pada peringkat nasional, kemajuan seterusnya ialah hasil perbincangan JPNIN dengan Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang dan kajian perbandingan tiga negara. Peluasan fizikal boleh berjalan, tetapi kerangka undang-undang yang lebih menyeluruh masih berada pada peringkat semakan.