10,036 pesakit hidup dengan kegagalan organ, Majlis Transplan Kebangsaan mula gerakkan reformasi

Seramai 10,036 pesakit di Malaysia hidup dengan kegagalan organ setakat 15 Oktober, sekali gus menonjolkan keperluan reformasi menyeluruh terhadap sistem pendermaan dan pemindahan organ negara.

Menteri Kesihatan, Datuk Seri Dzulkefly Ahmad, berkata keperluan itu semakin mendesak kerana kadar penderma yang telah meninggal dunia hanya 1.33 bagi setiap sejuta penduduk. Beliau berkata demikian dalam satu hantaran di Facebook, selepas mempengerusikan mesyuarat pertama Majlis Transplan Kebangsaan (MTK) pada petang 2 November.

Menurut Dzulkefly, penubuhan MTK merupakan langkah strategik bagi memperkukuh tadbir urus dan memacu agenda pendermaan organ negara melalui pendekatan seluruh kerajaan. Pendekatan itu menggantikan usaha berasingan oleh agensi secara individu yang sebelum ini dilihat berpecah-pecah.

Melalui MTK, kementerian dan agensi berkaitan dihimpunkan bagi meningkatkan penyelarasan. Ini termasuk pengangkutan udara kecemasan melalui Mercy Flight yang membabitkan Jabatan Bomba dan Penyelamat serta Kementerian Pertahanan, selain iringan polis bagi mengurangkan kelewatan penghantaran organ.

KKM turut mengkaji cadangan memasukkan status pendaftaran penderma organ pada lesen memandu dengan kerjasama Kementerian Pengangkutan. Menurut Dzulkefly, langkah itu akan disokong pembiayaan mampan daripada Kementerian Kewangan serta panduan agama yang jelas daripada Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM).

Dzulkefly berkata reformasi itu akan membawa tiga manfaat utama. Pertama, organ akan diagihkan secara lebih telus dan adil berdasarkan keutamaan perubatan. Kedua, keyakinan orang ramai terhadap pendermaan organ akan meningkat kerana semua prosedur dikawal oleh Akta Tisu Manusia 1974 dan keputusan agama yang berkaitan. Ketiga, rangkaian logistik bersepadu akan memastikan organ yang didermakan sampai ke dewan bedah secepat mungkin.

KKM juga akan terus memperkukuh kempen kesedaran awam melalui inisiatif Warisku, Hormati Ikrarku. Inisiatif itu bertujuan memastikan hasrat penderma dihormati, termasuk oleh ahli keluarga mereka. Dzulkefly berkata menghormati ikrar penderma dan menyokong pesakit yang menunggu pemindahan merupakan tanggungjawab bersama.

Apa maksudnya kepada anda? Ikrar penderma organ tidak semestinya dilaksanakan jika keluarga tidak bersetuju ketika saat genting. Sebab itu, berbincang secara terbuka dengan pasangan, ibu bapa dan adik-beradik tentang hasrat anda adalah langkah paling penting selepas mendaftar. Kempen Warisku, Hormati Ikrarku menyasarkan jurang inilah. Pendaftaran juga boleh dikemas kini atau ditarik balik pada bila-bila masa, jadi keputusan itu tidak mengikat selama-lamanya jika keadaan atau pendirian berubah.

Cadangan memaparkan status penderma pada lesen memandu, jika dilaksanakan, akan memudahkan pasukan perubatan mengenal pasti hasrat seseorang dengan cepat. Bagi pemandu, ini mungkin bermakna pilihan untuk mendaftar sebagai penderma ketika memperbaharui lesen. Butiran pelaksanaan masih dalam kajian dan belum ada tarikh yang diumumkan.

Bagi umat Islam yang ragu-ragu, penglibatan JAKIM dalam memberikan panduan agama yang jelas bertujuan menjawab persoalan hukum yang sering menjadi halangan. Mendapatkan penjelasan daripada pihak berautoriti agama sebelum membuat keputusan boleh membantu individu dan keluarga berasa lebih yakin.

Di sebalik angka 10,036 pesakit, ramai merupakan pesakit buah pinggang. Diabetes dan tekanan darah tinggi antara punca utama kegagalan buah pinggang, jadi mengawal kedua-dua penyakit itu melalui ubat, pemakanan dan pemeriksaan berkala merupakan langkah pencegahan paling berkesan. Saringan kesihatan di klinik kesihatan berdekatan boleh mengesan masalah lebih awal sebelum ia menjadi kronik.

Penyelarasan logistik melalui Mercy Flight dan iringan polis pula penting kerana organ hanya boleh bertahan dalam tempoh terhad selepas diambil daripada penderma. Bagi pesakit di negeri yang jauh dari hospital pemindahan utama, pengangkutan pantas boleh menentukan sama ada organ yang didermakan dapat digunakan atau terpaksa dilepaskan.

Bagi keluarga pesakit yang sedang menunggu pemindahan, terutama pesakit buah pinggang yang menjalani dialisis, reformasi logistik dan agihan yang lebih telus memberi harapan bahawa peluang mendapat organ akan diuruskan secara lebih adil. Namun, dengan kadar penderma yang rendah, bilangan penderma baharu tetap menjadi faktor penentu utama.

Laporan yang diperiksa tidak menyatakan pecahan 10,036 pesakit mengikut jenis organ atau tempoh purata menunggu. Ia juga tidak memberikan sasaran kadar penderma yang ingin dicapai melalui reformasi ini. Pada 20 September lalu, WilayahKu melaporkan senarai menunggu pemindahan organ sebelum ini mencecah 12,575 pesakit.